Bir arkadaşım “inanç ve Özgürlük” başlıklı makalemi okumuş ve makalenin sonunda neden kaynakça bölümü olmadığını merak etmiş. Yüzüm kızardı zira “kaynakça” bir makalenin olmazsa olmazlarındandır. Bu şekilde yazarın makalesini hazırlarken hangi kaynaklardan yararlandığı, nerelerden alıntılar yaptığı ve makalenin ne kadar derleme ne kadar orijinal olduğu anlaşılır. Bende derhal sayfama girip yayınlamış olduğum makalelerin alt kısmına “Kaynakça” bölümü ekledim ve yanlarına da “Bu makalede hiç bir kaynaktan alıntı yada derleme yapılmamıştır.” açıklamasını düştüm. (Makale yazarken bir cümle kadar bile olsa alıntı yada derleme yaparsam bunu kaynakçada belirtirim! Tamamen orijinal olanlara da bundan böyle yukarıdaki açıklamayı not düşüceceğim.)

Bu çok önemli bir konu zira fikir hırsızlığı özellikle ülkemizde diz boyu. En kötüsüde akademik camiamızdan çıkan fiyaskolar. Bir çok akademisyen oradan buradan arakladıkları fikirleri makale, hatta tez haline getirip bu derlemeleri gene akademik camiaya yutturmaya çalışmaktadır. (Hatta bazıları abartıp kelimesi kelimesine araklama kitaplar yayınlamıştır. Bunlar hırsızlığın yüz karası “fikir hırsızlığı” suçunu ömür boyu sırtlarında taşımaya mahkum olan zavallılardır.)

Ancak günümüzde fikir hırsızlığının hat safhaya ulaştığı bir yer varsa o da internet ortamıdır. Sadece internet üzerinden makale, hikaye, roman, şiir gibi fikri çalışmaları yayınlamanın en büyük dezavantajı basılı yayıncılıktaki tasdik mekanizmasının burada işlemiyor olması. Eseriniz basılıp yayınlandığında bir ISBN alır. (International Standart Book Number) Bu şekilde çalışmanın kim tarafından ne zaman yayınlandığı otomatik olarak tasdiklenir. Böylece bir itham yada hırsızlık durumunda ISBN -telif hakkı koruyucu bir sistem olmasada- size kendinizi savunabileceğiniz resmi bir delil sağlar. İnternet ortamında da ISBN gibi işleyecek bir mekanizmaya ihtiyaç var. Ancak bu hizmet dünya çapında saygın ve kar amacı gütmeyen bir kurum tarafından sağlanmalı. (Mesela üniversiteler bu iş için uygun bir zemine sahipler. Bizden de ODTÜ, İTÜ, Boğaziçi gibi üniversiteler böyle bir projeyi üstlenerek dünya çapında bir ilke imza atabilir. -Sizce böyle bir olasılık varmı…?)

Gerçekten de yapılması gereken iş o kadar basit ki; İnternet üzerinden resmi başvuruyla gelen PDF -Portable Document Format- dosyalar içeriğe bakılmaksızın ünik bir kod numarası atanarak numaralandırılır ve bir veri tabanına kaydedilip arşivlenir. Bu hizmeti veren kurum veri tabanında sakladığı içeriği kontrol edip yayınlamak zorunda olmadığı gibi telif hakkıda sağlamaz. Buradaki maksat sadece fikri mülkiyetin korunmasında delil olabilecek somut kanıt yaratan bir arşiv oluşturmaktır. Ayrıca sadece işin ciddiyetini arttırmak ve bozucu girişimleri önlemek üzere dosya boyutuna oranlı küçük bir bedel talep edilebilir. (Belki şimdi bizimkilerin dikkatini çekebilirim:)

Böylece -ISBN gibi- ünik bir numara atanmış eserin kısmen yada tamamen fütursuzca çalınması halinde eserin gerçek sahibi olan kişi göğsünü gere gere bu hırsızlığı ifşa edebilir. Bu çok önemlidir zira kimse kafa patlatıp yarattığı eserin oradan buradan tırtıklanarak parçalara bölünmesine seyirci kalmak istemez.

Ama en önemlisi “düşünen insan” egosantriktir! (Doğal olarak bir çoğu da fikri mülkiyetcidir.) Ürettiklerinin ona ait olduğunun tasdiklenmesini ister. Böylece toplumda itibarını arttırıp egosunu tatmin edebilir. Böyle bir sistemin oluşumu kar amacı gütmeyen -ama egosantrik- düşünür ve yazarları tetikleyip tozlu harddisklerin bir köşesinde durmaya mahkum eserlerini internet üzerinden yayınlamalarını sağlayabilir. Böyle bir “merit” yaratılması bu hareketin internet ortamında büyüyerek kitlelere yayılmasına sebep olabilir. Ki bu toplumun bugün için fazla itibar etmediği -her türden- fikri üretkenliği zamanla maddi zenginlik gibi “insan dişisinin” doğal ve baskın seçim kriterlerinden biri haline getirebilir. Böylece insan evriminin pozitif yönde ilerlemesine yönelik çok önemli bir adım daha atılmış olur! (Bu evrimci neo sosyalist düşüncenin bir varsayımıdır.)

Not: İnternet ISBN si tarzı resmi bir sistem şu an tasarım aşamasında olabilir. Ancak ben bu tarz bir şeye rastlamadım. Sadece internet noterliği gibisinden tasdik yapan ve resmi olmayan bazı girişimci sitelere rastladım.

Facebook'da paylaş

Bu Yazıyı Paylaşın